E-2 mi EB-5 mi? Franchise Yatırımı İçin Karşılaştırma

Kısa cevap: E-2, daha düşük yatırımla (genellikle 100.000–300.000 dolar aralığından başlayan franchise'larda) hızlı biçimde ABD'ye gelip işletmeyi yönetmek isteyen Türk yatırımcılar için uygundur ama yeşil kart vermez; EB-5 ise daha yüksek yatırım (2024 itibarıyla asgari 800.000 veya 1.050.000 dolar) ve daha uzun süre karşılığında doğrudan yeşil kart (kalıcı oturum) yolu sunar. Bir franchise yatırımı için doğru seçim; bütçenize, kalıcı oturma hedefinize, vatandaşlığınıza ve ne kadar hızlı taşınmak istediğinize bağlıdır.

Bu rehber, E-2 ve EB-5 arasındaki farkları yalnızca bir franchise satın alma senaryosu üzerinden, Türk yatırımcının bakış açısıyla karşılaştırır. Amaç, hangi yolun size daha mantıklı olduğuna dair net bir çerçeve çizmektir. Nihai kararı mutlaka bir ABD göçmenlik avukatıyla birlikte vermelisiniz.

E-2 ve EB-5 nedir? Temel fark

İki program da yatırıma dayalıdır, ancak hukuki niteliği tamamen farklıdır. Bu ayrımı anlamak, franchise kararınızın çerçevesini belirler.

• •E-2 (Yatırımcı/Anlaşmalı Ülke Vizesi): Türkiye ile ABD arasındaki ticaret anlaşması sayesinde Türk vatandaşlarına açık, süresiz yenilenebilen ama kalıcı oturum vermeyen (non-immigrant) bir vizedir. Aktif olarak yönettiğiniz bir işletmeye 'önemli' bir sermaye koymanızı gerektirir.
• •EB-5 (İstihdam Bazlı Göçmen Vizesi): Belirli bir asgari yatırım ve istihdam yaratma karşılığında doğrudan yeşil kart (kalıcı oturum) sağlayan bir göçmenlik yoludur. Vatandaşlıktan bağımsızdır; Türk olmak avantaj ya da engel değildir.

Yatırım tutarı: Franchise için ne kadar gerekir?

En belirgin fark bütçededir. Franchise yatırımları için tipik aralıklar şöyledir (kesin garanti değil, genel bilgi):

E-2 için tipik tutarlar

• •Yasada sabit bir asgari tutar yoktur; kriter yatırımın işletme için 'önemli' (substantial) ve faal olmasıdır.
• •Pratikte birçok E-2 onayı 100.000–300.000 dolar aralığındaki franchise'larla alınır; bazı düşük bütçeli konseptler daha aşağıda başlar.
• •Paranın büyük kısmı, başvuru anında yatırılmış veya geri dönülemez şekilde taahhüt edilmiş (at-risk) olmalıdır.

EB-5 için asgari tutarlar

• •Standart yatırım: 1.050.000 dolar.
• •Hedeflenmiş İstihdam Bölgesi (TEA – kırsal veya yüksek işsizlik bölgesi): 800.000 dolar.
• •Bu rakamlar 2024 verileridir ve enflasyona bağlı olarak periyodik güncellenebilir.

Süre ve zaman çizelgesi

Ne kadar hızlı taşınmak istediğiniz, iki yol arasındaki seçimi çoğu zaman tek başına belirler.

• •E-2: Genellikle en hızlı yoldur. Franchise seçimi ve şirket kurulumundan sonra konsolosluk başvurusu çoğunlukla birkaç ay içinde sonuçlanır; işletmeye görece kısa sürede başlanabilir.
• •EB-5: Çok daha uzundur. Başvuru işleme süreleri ve ülke bazlı kotalar nedeniyle yeşil karta ulaşmak yıllar alabilir. Türkiye doğumlu başvuranlar için bekleme genellikle Çin/Hindistan gibi ülkelere kıyasla daha kısadır, ancak yine de E-2'den belirgin biçimde yavaştır.

Yeşil kart mı, geçici statü mü?

Bu, uzun vadeli planınız açısından en kritik farktır.

• •E-2 kalıcı oturum (yeşil kart) sağlamaz. İşletme faal ve gereksinimleri karşılar durumda olduğu sürece süresiz yenilenebilir; yani fiilen uzun yıllar ABD'de yaşanabilir, ancak statü işletmeye bağlıdır.
• •EB-5 doğrudan kalıcı oturuma (koşullu, ardından koşulsuz yeşil karta) götürür ve zamanla vatandaşlığa başvuru yolunu açar.
• •Eş ve 21 yaş altı çocuklar iki yolda da başvuruya dahil edilebilir; E-2 eşi ABD'de çalışma iznine başvurabilir.

İstihdam yaratma kuralları

Her iki programın da istihdamla ilgili beklentileri var, ama katılık düzeyi farklı.

• •E-2: Sabit bir sayısal iş yaratma şartı yoktur, fakat işletmenin yalnızca yatırımcı ve ailesini geçindiren 'marjinal' bir iş olmaması beklenir. Yani zamanla yerel istihdam ve ekonomik katkı yaratması istenir; bir franchise bu beklentiye doğal olarak uyar.
• •EB-5: Net kuraldır — yatırım genellikle 2 yıl içinde en az 10 tam zamanlı ABD işçisi için pozisyon yaratmalıdır. Bu sayıyı karşılayamayan bir franchise EB-5 için uygun olmayabilir.

Hangisi kime uygun? Karar çerçevesi

E-2 muhtemelen size uygundur, eğer:

• •Türk vatandaşısınız (anlaşmalı ülke avantajından yararlanabilirsiniz),
• •Bütçeniz orta ölçekli bir franchise düzeyindedir (ör. 100–300 bin dolar),
• •Öncelikli hedefiniz hızla ABD'ye taşınıp işletmeyi bizzat yönetmek,
• •Yeşil kart şart değil; süresiz yenilenebilen bir statü sizin için yeterli.

EB-5 muhtemelen size uygundur, eğer:

• •Öncelikli hedefiniz kalıcı oturum ve ileride vatandaşlık,
• •800.000 dolar ve üzeri yatırım yapabilecek kaynağınız var (yasal kaynağını belgeleyebiliyorsunuz),
• •10+ tam zamanlı istihdam yaratabilecek ölçekte bir franchise/işletme planlıyorsunuz,
• •Daha uzun bir zaman çizelgesini kabul edebiliyorsunuz.

Bazı yatırımcılar önce E-2 ile hızla ABD'ye gelip franchise'ı işletir, sonra koşullar oluştuğunda EB-5'e geçmeyi değerlendirir. Bu tür geçiş stratejileri kişiye özeldir ve mutlaka avukatla planlanmalıdır.

Not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, vergisel veya göçmenlik danışmanlığı değildir. Rakamlar ve süreler zamanla değişebilir. Kişisel durumunuz için lisanslı bir ABD göçmenlik avukatına danışın. KLC bir danışmanlık firmasıdır, hukuk bürosu değildir.

Doğru vize yolunu belirledikten sonra bütçenize ve hedefinize uygun franchise'ı bulmak bir sonraki adımdır. KLC Franchise'ın yatırımcıya ücretsiz eşleştirme hizmeti ve kısa quiz'i, size uygun konseptleri daralatmanıza yardımcı olur — baskısız, tamamen ücretsiz.